Is het erg als dieren uitsterven?
Veel dieren hebben het moeilijk. Zo is de noordelijke witte neushoorn bijna verdwenen. En ook de amoerpanter heeft betere tijden gekend. En wist je dat meer dan 99 procent van alle diersoorten die ooit hebben geleefd, is uitgestorven? Is dat erg of hoort het uitsterven van dieren bij de natuur?
Veel bijzondere dieren
Op onze planeet leven heel wat bijzondere dieren. Maar met veel daarvan gaat het niet zo goed. De amoerpanter is er daar één van. Van deze Aziatische kat komen er nog maar zo’n honderd in het wild voor. De vraag is of dat genoeg is om te kunnen overleven als soort. Met de noordelijke witte neushoorn gaat het nóg slechter. Daar is zóveel op gejaagd dat er nog maar twee vrouwtjes van over zijn, en geen enkel mannetje! Er komen dus geen kleintjes meer bij…
Welke dieren zijn al uitgestorven?
Als de laatste twee vrouwtjes doodgaan, is de noordelijke witte neushoorn uitgestorven. Verdrietig, maar dat is in het verleden al veel dieren overkomen. Wat dacht je van de mammoet en de T. Rex? Zij stierven uit toen hun leefomgeving veranderde. De wolharige mammoet kwam in de problemen toen het warmer werd na de laatste ijstijd. En de inslag van een gigantische meteoriet deed de T. rex de das om. Behalve deze pechvogels zijn er nog wel honderden miljoenen andere diersoorten uitgestorven.
Waarom sterven dieren uit?
We kijken vaak met verbazing naar de natuur. Wat passen al die bijzondere dieren toch perfect in hun omgeving, met precies de goede eigenschappen om te overleven. Knap? Dat valt mee. Diersoorten die níet goed in hun omgeving passen, sterven gewoon uit. Zo blijven de dieren die wél aangepast zijn vanzelf over.
Kamelen kunnen in woestijngebieden overleven dankzij hun vetbulten.
Hoe zijn zoogdieren ontstaan?
Diersoorten sterven al uit zolang er leven op aarde is. En dat is maar goed ook. Huh?! Ja, kijk maar eens naar de dinosauriërs. Ze heersten over de aarde, tot de meeste 66 miljoen jaar geleden na een meteorietinslag het loodje legden. Daardoor kregen zoogdieren meer ruimte. Dat waren tot dan maar kleine beestjes. In de miljoenen jaren die volgden, ontstonden alle zoogdieren die we nu kennen: van de olifant tot de amoerpanter. En natuurlijk ook de mens!
Hoe beïnvloedt menselijk gedrag het uitsterven van dieren?
Als uitsterven bij de natuur hoort, waarom zou je bedreigde diersoorten dan willen redden? Natuurbeschermers weten het wel: vroeger verdwenen dieren door natuurlijke oorzaken, nu is vooral de mens de boosdoener. Denk aan de jacht op de neushoorn omdat zijn hoorn zoveel geld oplevert. Of aan het doden van de amoerpanter om zijn prachtige vacht. En dan is er nog de verwoesting van leefgebieden. Zo worden de bossen waarin de orang-oetan leeft, steeds kleiner. Daardoor dreigt ook deze mensaap uit te sterven.
Ook de orang-oetan dreigt uit te sterven: Hoe kleiner de bossen, hoe lastiger het voor orang-oetans is om voldoende voedsel te vinden.
Wat zijn uitsterfgolven?
Er waren op aarde vijf uitsterfgolven: periodes waarin dieren door grote veranderingen in de natuur massaal uitstierven. De laatste was 66 miljoen jaar geleden, waarbij veel grote diersoorten – zoals de meeste dino’s – verdwenen. Volgens veel biologen is door de opmars van de mens ondertussen de zesde uitsterfgolf begonnen.
Ramp voorkomen?
Één diersoort redden, kan een ramp voorkomen. De bedreigde rifhaai, die smult van roofvissen, is een goed voorbeeld. Als deze haai verdwijnt, zwemmen er al snel meer roofvissen rond. En omdat die weer koraalvissen eten, blijven er daar juist maar weinig van over. Gevolg: koraalvissen knabbelen de algen niet meer van het koraal af. Hele stukken rif overleven dat waarschijnlijk niet, net als de dieren die daar wonen. Pff, en dat allemaal door het uitsterven van de rifhaai…
Bijna een derde van alle haaiensoorten wordt met uitsterven bedreigd.
De mammoet terug?
Een dier dat uitgestorven is, is voorgoed verdwenen. Of toch niet? Sommige wetenschappers denken dat ze de mammoet weer tot leven kunnen wekken. Ze willen daarvoor het DNA van opgegraven dieren gebruiken. Veel biologen vinden het maar niets. Past die mammoet nog wel in onze natuur; hij is toch niet voor niets uitgestorven?
De wolharige mammoet liep tot zo’n 21.000 jaar geleden ook in Nederland en België rond.
Waarom moeten we helpen?
Het beschermen van een bedreigd dier heeft nog andere voordelen. Neem nou de reuzenpanda. Om die koddige zwart-witte beer te helpen, moet je zijn leefomgeving beschermen. Daarmee doe je ook de andere dieren die daar leven een plezier, zoals de Aziatische zwarte beer, de rode panda en de goudfazant. Soorten die niet zo bekend zijn, maar net zo belangrijk. Met het redden van één dier help je een heel natuurgebied. Zo kun je het uitsterven van flink wat diersoorten voorkomen.
